{"id":10,"date":"2024-07-15T19:57:51","date_gmt":"2024-07-15T19:57:51","guid":{"rendered":"http:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/?p=10"},"modified":"2024-07-15T19:57:51","modified_gmt":"2024-07-15T19:57:51","slug":"len","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/?p=10","title":{"rendered":"Len"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historia lnu tonie w mrokach dziej\u00f3w. Z pewno\u015bci\u0105 cz\u0142owiek wykorzystywa\u0142 go jeszcze w czasach przedhistorycznych. Jego dzieje i zastosowanie to skarbnica ciekawostek, kt\u00f3r\u0105 z ka\u017cdym kolejnym wpisem b\u0119d\u0119 Wam powoli ods\u0142ania\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>W wielu \u017ar\u00f3d\u0142ach mo\u017cna wyczyta\u0107, \u017ce jego kolebk\u0105 jest Bliski Wsch\u00f3d. Jest wi\u0119c zapewne jednym z pierwszych ro\u015blinnych w\u0142\u00f3kien, kt\u00f3re by\u0142o \u015bwiadomie stosowane przez istoty ludzkie celu izolacji termicznej cia\u0142a. Len od zawsze znany by\u0142 ze swojego wyj\u0105tkowego w\u0142\u00f3kna, kt\u00f3re jest mocne, elastyczne i trwa\u0142e. Dzi\u015b w\u0142\u00f3kno lnu jest wykorzystywane do produkcji wysokiej jako\u015bci tkanin, takich jak len, p\u0142\u00f3tno czy batyst. Co wa\u017cne, mo\u017ce by\u0107 do trzech razy mocniejszy ni\u017c bawe\u0142na. Wynika to z faktu, \u017ce w prz\u0119dzy lnianej w\u0142\u00f3kna celulozowe s\u0105 nieco d\u0142u\u017csze i cia\u015bniej owini\u0119te ni\u017c w prz\u0119dzy bawe\u0142nianej. Zapewnia to du\u017c\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 i sprawia, \u017ce produkty lniane s\u0105 trwa\u0142e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dlaczego len si\u0119 gniecie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00f3\u0142 \u017cartem, p\u00f3\u0142 serio mo\u017cna rzec, \u017ce w\u0142\u00f3kna lnu s\u0105 jak ludzie &#8211; maj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 grubo\u015b\u0107. Te masywniejsze, \u201emi\u0119sistsze\u201d maj\u0105 bardziej wyrazist\u0105 faktur\u0119 <br>i stosowane s\u0105 do produkcji p\u0142\u00f3cien, obrus\u00f3w czy po\u015bcieli. Jednak to w\u0142\u00f3kna cie\u0144sze, delikatniejsze s\u0105 faworyzowane przez producent\u00f3w ubra\u0144. Do tego nale\u017cy doda\u0107 stosunkowo nisk\u0105 elastyczno\u015b\u0107 w\u0142\u00f3kna lnianego. W ten spos\u00f3b ubieramy si\u0119 w produkty lniane, kt\u00f3re s\u0105 mi\u0119kkie i subtelne \u2013 z jednej strony estetyka i komfort, z drugiej du\u017ca wra\u017cliwo\u015b\u0107 na odkszta\u0142cenia, kt\u00f3re nie s\u0105 niczym innym jak zagi\u0119ciami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto wiedzie\u0107, \u017ce przemys\u0142owa uprawa lnu jest stosunkowo przyjazna dla \u015brodowiska. Ro\u015blina ta potrzebuje niewielkiej ilo\u015bci pestycyd\u00f3w i nawoz\u00f3w sztucznych w por\u00f3wnaniu z innymi uprawami w\u0142\u00f3knistymi. Uprawa lnu dzieli si\u0119 na w\u0142\u00f3knist\u0105 i oleist\u0105, a <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">w Polsce obydwa typy zajmuj\u0105 ledwie kilkadziesi\u0105t hektar\u00f3w.<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hoduje si\u0119 dwie odmiany u\u017cytkowe lnu zwyczajnego (<em>Linum usitatissimum L.<\/em>), a mianowicie w\u0142\u00f3knist\u0105 i oleist\u0105. Wykorzystanie obu odmian ma szerokie zastosowanie w gospodarce. W\u0142\u00f3kno jest wykorzystywane jako surowiec do prz\u0119dzenia i wyrobu lin, a tak\u017ce coraz cz\u0119\u015bciej do pozyskiwania celulozy oraz do produkcji kompozyt\u00f3w wykorzystywanych w przemy\u015ble meblarskim, motoryzacyjnym i budownictwie. Nasiona s\u0105 wykorzystywane jako dodatek do pieczywa lub w medycynie weterynaryjnej jako suplement paszowy dla zwierz\u0105t, a tak\u017ce jako surowiec do produkcji cennego oleju lnianego, kt\u00f3ry zawiera oko\u0142o 16% kwasu linolowego (omega 6) i a\u017c 51% kwasu \u03b1-linolenowego (omega 3), zachowuj\u0105c proporcje 0,31:1. <br><br>W por\u00f3wnaniu, w przypadku rzepaku udzia\u0142 tych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych wynosi 20:9 (przy stosunku 2,2:1), co zbli\u017ca si\u0119 do optymalnego stosunku \u017cywieniowego. Olej lniany jest r\u00f3wnie\u017c wykorzystywany jako olej techniczny, kt\u00f3ry szybko schnie. Nasiona i olej maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c szerokie zastosowanie w medycynie i farmakologii. Makuch pozosta\u0142y po wyt\u0142aczaniu oleju stanowi cenn\u0105 pasz\u0119 bia\u0142kow\u0105, zawieraj\u0105c\u0105 25-30% bia\u0142ka. Natomiast \u0142uski, kt\u00f3re pozostaj\u0105 po przetwarzaniu s\u0142omy, s\u0105 surowcem wykorzystywanym do produkcji p\u0142yt meblowych i budowlanych, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c by\u0107 dobrym materia\u0142em opa\u0142owym lub u\u017cywane jako pod\u0142o\u017ce do uprawy warzyw i grzyb\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A co z upraw\u0105 ogr\u00f3dkow\u0105? <\/strong><br><br>Je\u015bli nie interesuje nas lniana wytw\u00f3rczo\u015b\u0107, mo\u017cemy postara\u0107 si\u0119 o len na cele ozdobne, cho\u0107 jego kwitnienie jest bardzo kr\u00f3tkie. R\u00f3\u017cne gatunki lnu maj\u0105 zbli\u017cone wymagania. Przede wszystkim sadzonki lnu powinny rosn\u0105\u0107 w s\u0142onecznym miejscu. Poza tym musz\u0105 mie\u0107 przepuszczaln\u0105 ziemi\u0119. Kwiaty lnu, w zale\u017cno\u015bci od podgatunku, mog\u0105 by\u0107 w r\u00f3\u017cnych kolorach, takich jak bia\u0142y, niebieski, r\u00f3\u017cowy czy fioletowy. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ta sprawia, \u017ce \u200b\u200blen jest r\u00f3wnie\u017c popularn\u0105 ro\u015blin\u0105 ozdobn\u0105 w ogrodach. Kwiat lnu jest kr\u00f3tkotrwa\u0142y, utrzymuje si\u0119 tylko przez kilka godzin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia lnu tonie w mrokach dziej\u00f3w. Z pewno\u015bci\u0105 cz\u0142owiek wykorzystywa\u0142 go jeszcze w czasach przedhistorycznych. Jego dzieje i zastosowanie to skarbnica ciekawostek, kt\u00f3r\u0105 z ka\u017cdym kolejnym wpisem b\u0119d\u0119 Wam powoli ods\u0142ania\u0107. W wielu \u017ar\u00f3d\u0142ach mo\u017cna wyczyta\u0107, \u017ce jego kolebk\u0105 jest Bliski Wsch\u00f3d. Jest wi\u0119c zapewne jednym z pierwszych ro\u015blinnych w\u0142\u00f3kien, kt\u00f3re by\u0142o \u015bwiadomie stosowane przez [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11,"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10\/revisions\/11"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/roslinywdzialaniu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}